STEVANOVIQI DITA 5: IZBICA, BURGU I DUBRAVËS, SUHAREKA, KOTLINA DHE FSHATI PADALISHTË - 25 maj 2005

Shkruar nga : Andy Wilcoxson

Ish-zëvendësministri i Brendshëm serb, gjenerali Obrad Stevanoviç, dëshmoi për të pestën ditë radhazi të mërkurën në gjyqin e Slobodan Millosheviqit. Millosheviq pret që marrja kryesore në pyetje e këtij dëshmitari të përfundojë të enjten në mbrëmje.

Pjesa e dëshmisë së Stevanoviçit e paraqitur sot kishte të bënte me incidentet e mëposhtme, të përmendura në aktakuzë: Izbica, burgu i Dubravës, Suhareka, Kotlina dhe fshati Padalishtë.

Aktakuza pretendon se forcat serbe dhe jugosllave bombarduan Izbicën më 27 mars 1999. Ajo specifikon se më 28 mars 1999, forcat e RFJ-së dhe Serbisë rrethuan fshatarët, ndanë burrat nga gratë dhe fëmijët dhe më pas i ekzekutuan burrat.

Javën e kaluar, Stevanoviç dëshmoi se policia nuk ishte aspak në dijeni të vrasjeve të kryera në Izbicë. Ai deklaroi se policia u vu në dijeni të rastit vetëm pasi fotografi ajrore të varrezave qarkulluan në internet. Ai shtoi se policisë iu deshën shtatë ditë për të gjetur vendin e varrimit dhe për të hapur një hetim.

Sapo u zbuluan varrezat e Izbicës, policia nisi një hetim. U morën fotografi dhe skica. Këto dokumente u paraqitën sot në gjykatë. Fotografitë tregojnë se pesë nga gurët e varreve mbanin mbishkrimin "UÇK", (Ushtria Çlirimtare e Kosovës).

Sipas dokumenteve nga Ministria e Brendshme, kur ekipi hetimor iu afrua zonës, ata u qëlluan me armë zjarri. 

Hetimi përcaktoi se varrezat ishin të kohëve të fundit, pasi varret ishin hapur pak më parë, dhe se ishte një varrezë muslimane, pasi të gjithë trupat ishin varrosur në varre individuale me fytyrë nga Meka.

Gjyqtari hetues urdhëroi zhvarrimin e trupave, i cili filloi më 2 qershor 1999.

101 trupa u zhvarrosën dhe u dërguan në Kosovska Mitrovica dhe Beograd për analizë dhe identifikim mjeko-ligjor. Bazuar në këtë, u përpilua një listë e trupave. Pesëmbëdhjetë nga individët e identifikuar në listën serbe përputheshin me listën e emrave në Shtojcën F të aktakuzës, por të tjerët jo. 

Duhet theksuar se shumë nga trupat e gjetur në Izbicë as nuk e kishin origjinën nga rajoni. Ato ishin transportuar atje nga një vend tjetër dhe ishin varrosur.

Pas identifikimit, trupat u rivarrosën në varrezat e Vushtrrisë dhe të Mitrovicës, sipas dokumenteve nga Ministria e Brendshme.

Gjenerali Stevanoviç deklaroi se versioni i ngjarjeve të paraqitura në aktakuzë në lidhje me masakrën e Izbicës ishte i palogjikshëm. Aktakuza pretendon se forcat serbe kapën deri në 4 500 fshatarë, i ndanë burrat nga gratë dhe më pas i ekzekutuan burrat. Nëse do të kishte qenë kështu, më shumë se 100 burra do të duhej të vriteshin. Është e qartë se në një grup prej 4 500 fshatarësh, do të kishte më shumë se 100 burra. 

Mbrojtja e Millosheviqit mbështetet në faktin se varrezat e Izbicës ishin varreza të UÇK-së, jo vendi i një masakre.

Incidenti tjetër për të cilin dëshmoi Stevanoviçi kishte të bënte me burgun e Dubravës. Aktakuza pretendon se policia serbe ekzekutoi dhjetëra të burgosur në burgun e Dubravës në fund të majit 1999.

Dëshmia e gjeneralit Stevanoviç mbështet atë të kolonelit Radovan Paponjak. Si Paponjak ashtu edhe Stevanoviçi mohuan çdo ekzekutim në burgun e Dubravës. Ata pretenduan se NATO bombardoi burgun dhe se ishte ky bombardim, jo ​​ndonjë ekzekutim, që shkaktoi vdekjen e të burgosurve.

Për të mbështetur këtë pikë, Millosheviq lexoi fragmente nga raporti i ekipit spanjoll të mjekësisë ligjore që kreu autopsi mbi disa nga njerëzit që dyshohet se u vranë në burgun e Dubravës. Gjetjet zbuluan se trupat e autopsisë kishin vdekur si pasojë e shpërthimeve të bombave ose valëve të goditjes të shkaktuara nga ato shpërthime.

 Stevanoviç dëshmoi se të gjitha ndërtesat e burgut ishin goditur nga bombardimet dhe se afërsisht 100 persona u vranë dhe 200 u plagosën. Shumica e viktimave ishin të burgosur, por edhe disa zyrtarë të burgut, përfshirë zëvendësdrejtorin, humbën jetën.

Pas sulmeve të përsëritura të NATO-s ndaj burgut, Stevanoviç urdhëroi personalisht evakuimin e tij. Të burgosurit u transferuan në burgje të ndryshme ose, nëse ishin plagosur, në spitale.

Incidenti tjetër për të cilin dëshmoi Stevanoviç kishte të bënte me Suharekën. Aktakuza pretendon se forcat serbe masakruan familjen Berishë më 26 mars 1999. Stevanoviç deklaroi se Ministria e Brendshme nuk kishte informacion në lidhje me vdekjet e familjes Berisha.

Ai pohoi se nëse policia do të kishte qenë në dijeni të masakrës së familjes Berisha, do të kishte nisur një hetim. Për të mbështetur pretendimin e tij, Millosheviçi përmendi dy incidente që ndodhën në Suharekë afërsisht në të njëjtën kohë. Këto incidente, të cilat rezultuan në një total prej 17 vdekjesh, ishin hetuar nga policia.

Mbrojtja e Millosheviçit mbështetet në pretendimin se policia nuk kishte asnjë informacion që tregonte se familja Berisha ishte masakruar në Suharekë. Ai mund vetëm të vërtetoj se policia do të kishte hetuar nëse do të kishte pasur ndonjë informacion në lidhje me një krim.

Stevanoviç dha dëshmi të hollësishme dhe paraqiti dokumente të shumta që tregonin se policia kishte arrestuar anëtarë të forcave ushtarake dhe të sigurisë që kishin keqtrajtuar popullsinë civile gjatë luftës. Ai dëshmoi se policisë i ishte urdhëruar të mbronte popullsinë civile pavarësisht nga përkatësia etnike.

Pas masakrës së Suharekës, Stevanoviç dha sqarime në lidhje me ngjarjet në Kotlinë. Aktakuza pretendon se forcat serbe dogjën fshatin Kotlinë më 24 mars 1999. Ajo specifikon se shqiptarë u vranë dhe më pas u hodhën në puse.

Sipas Stevanoviçit, luftimet shpërthyen midis forcave të sigurisë shtetërore dhe UÇK-së kur autoritetet po kontrollonin zonën përreth Kotlinës në kërkim të terroristëve që po u bënin pritë trupave në një rrugë aty pranë.

Pas luftimeve, autoritetet zbuluan selinë lokale të UÇK-së, e cila ishte e mbushur me armë dhe municione. Policia bëri fotografi të fshatit dhe këto imazhe treguan se nuk ishte djegur, në kundërshtim me pretendimet e aktakuzës.

Fotot tregonin gjithashtu "puset" në të cilat dyshohet se u hodhën shqiptarët. Këto "puse" ishin bosh. Të lidhura me tunele nëntokësore, ato ishin të pajisura me shkallë për hyrje dhe dalje. Këto "puse" të supozuara ishin në të vërtetë bunkerë të UÇK-së të maskuar si puse.

Fotografitë tregonin trupat e 22 terroristëve të vrarë në luftime. Ishte e qartë se terroristët ishin të armatosur, pasi armët e tyre ishin të dukshme në foto.

Millosheviq lexoi një deklaratë të bërë policisë nga një shqiptar më 10 mars 1999 (dy javë para luftimeve). Ky shqiptar identifikoi tre nga personat e listuar si "viktima" në aktakuzë si anëtarë të UÇK-së.

Është e qartë se njerëzit që vdiqën në Kotlinë u vranë në luftime. Ata nuk u ekzekutuan dhe nuk u hodhën në puse.

Fshati Padalishte ishte incidenti i fundit për të cilin dëshmoi Stevanoviç. Aktakuza pretendon se trupat serbe shkuan derë më derë, duke qëlluar dhe vrarë fshatarët më 26 mars 1999. Edhe pse aktakuza përshkruan një masakër në shkallë të gjerë në fshat, ajo liston vetëm anëtarët e familjes Imeraj midis viktimave.
 

Stevanoviç deklaroi se Ministria e Brendshme nuk kishte informacion në lidhje me vrasjen e mundshme të anëtarëve të familjes Imeraj. Megjithatë, ai theksoi se nëse dikush do të kishte kryer vrasje derë më derë (siç pretendohet në aktakuzë), disa familje do të ishin vrarë në mënyrë të pashmangshme. 

Për të vërtetuar se policia kishte bërë punën e saj dhe kishte hetuar çdo krim që i ishte sjellë në vëmendje, Stevanoviç dëshmoi se policia kishte hetuar më shumë se 1 500 incidente që rezultuan në humbje jetësh në Kosovë dhe se aktakuza nuk mbulonte shumicën dërrmuese të këtyre rasteve.

Gjenerali Stevanoviç ia kushtoi pjesën e fundit të dëshmisë së tij renditjes së shembujve të shumtë të rasteve ku policia kishte arrestuar personel ushtarak dhe oficerë policie të akuzuar për kryerjen e krimeve kundër civilëve shqiptarë në Kosovë. 

Millosheviçi po përdor dëshminë e Stevanoviçit për të demonstruar se policia hetoi të gjitha krimet e njohura dhe arrestoi të gjithë autorët pa dallim, edhe nëse ishin anëtarë të ushtrisë apo policisë. Kjo provë synon të vërtetojë se autoritetet serbe bënë gjithçka që ishte në fuqinë e tyre për të parandaluar dhe ndëshkuar krimet e luftës.

Gjyqi do të rifillojë nesër dhe pritet të trajtojë rolin (ose mungesën e tij) të Ministrisë së Brendshme Serbe në luftërat e Bosnjës dhe Kroacisë.