GAZETARIA BRITANIKE PA ME SY HYRJEN E OSAMA BIN LADENIT NË ZYRËN E ALIJA IZETBEGOVIÇIT NË SARAJEVË

Shkruar nga: Andy Wilcoxson - 3 Shkurt 2006

Gjyqi i Slobodan Millosheviqit rifilloi të premten me dëshminë e znj. Eve-Ann Prentice. Znj. Prentice është një gazetare britanike që ka mbuluar Ballkanin për gazetat The Guardian dhe London Times që nga vitet 1980. Gjatë karrierës së saj, ajo e vizitoi ish-Jugosllavinë të paktën dyzet herë.

Znj. Prentice dëshmoi se ishte e shqetësuar nga raportimi jo-objektiv në mediat perëndimore. Ajo tha se politikanët dhe gazetarët perëndimorë i paraqitën konfliktet në ish-Jugosllavi në terma të së mirës kundrejt së keqes. Ajo tha se serbët u demonizuan dhe u portretizuan si të këqij, ndërsa shqiptarët e Kosovës, kroatët dhe muslimanët boshnjakë u portretizuan si viktima të pafajshme.

Znj. Prentice e bëri të qartë se besonte se të gjitha palët kishin kryer krime dhe se të gjitha palët kishin viktima të pafajshme. Siç e bën të qartë libri i saj "Lufta e një gruaje", ajo nuk është një apologe e kauzës serbe.

Znj. Prentice dëshmoi se UÇK-ja zhvilloi një luftë terroriste në Kosovë gjatë fundit të viteve 1990. Ajo tha se Kosova ra viktimë e një cikli dhune ku UÇK-ja nisi sulme dhe forcat jugosllave të sigurisë u kundërpërgjigjën.

Znj. Prentice ishte një nga gazetarët e paktë perëndimorë që ishte në të vërtetë në Kosovë gjatë fushatës së bombardimeve të NATO-s. Ajo dëshmoi se foli me qindra civilë shqiptarë, romë dhe turq.

Ajo dëshmoi se shqiptarët e Kosovës i thanë se po largoheshin nga Kosova kryesisht sepse kishin frikë nga UÇK-ja dhe bombardimet e NATO-s. Ajo hasi vetëm një shqiptar i cili i tha se po largohej sepse policia serbe ia kishte thënë ta bënte. 

Ajo tha se UÇK-ja po i thoshte popullsisë shqiptare se ishte "detyra e tyre patriotike" të largoheshin nga Kosova në mënyrë që të dukej sikur serbët po i viktimizonin shqiptarët dhe po e pastronin etnikisht provincën.

Znj. Prentice dëshmoi se ajo mori masa për të folur me civilët shqiptarë në kohën kur policia serbe nuk ishte aty pranë. Përkthyesi i saj shqiptar ishte një avokat që punonte për Ibrahim Rugovën.

Ajo dëshmoi se civilët shqiptarë kishin frikë të flisnin lirshëm në prani të UÇK-së. Ajo tregoi një rast në Mitrovicë ku po intervistonte një grup shqiptarësh dhe ata nuk i flisnin pasi një anëtar i UÇK-së vinte në afërsi të tyre. 

Gjatë qëndrimit të saj në Kosovë, ajo nuk pa kurrë ndonjë sjellje të papërshtatshme nga ana e Ushtrisë Jugosllave ose policisë serbe. Ajo tha se pa civilë jo-serbë që gëzonin një marrëdhënie të relaksuar me ushtrinë.

Ajo dëshmoi se kishte dëgjuar nga gazetarë të tjerë se disa njerëz ishin detyruar të largoheshin nga Kosova për shkak të presionit të ushtruar ndaj tyre nga forcat serbe, por ajo vetë nuk pa kurrë ndonjë incident të tillë.

Znj. Prentice dëshmoi se popullsia civile kishte frikë me të drejtë nga bombardimet e NATO-s. Ajo pa shkatërrimin e objektivave civilë pothuajse çdo ditë. Ajo pa rezultatin e sulmit me bomba thërrmuese të NATO-s në Nish. Ajo pa të paktën 30 kufoma në rrugë dhe intervistoi disa persona të plagosur në spital.

Ajo gjithashtu pa shkatërrimin e shkaktuar nga bombardimet e NATO-s në Gjilan, Istog (Burgu i Dubravës), Ferizaj dhe Mejë. Në secilin prej këtyre rasteve, aktakuza akuzon Serbinë për shkatërrimin. 

Në rastin e Mejës, aktakuza akuzon forcat serbe për organizimin e një masakre, znj. Prentice foli me disa viktima në spital dhe ato i thanë se NATO i kishte bombarduar.

Ndërsa ishte në Gjilan, ajo nuk pa asnjë provë të djegies së qëllimshme të dyqaneve dhe shtëpive të pretenduara në aktakuzë. E tëra çfarë pa ishte shkatërrimi i shkaktuar nga NATO.

Aktakuza thotë se trupat serbe e detyruan popullsinë shqiptare të largohej nga Prizreni nga 28 marsi e tutje. Por znj. Prentice tha se kishte shumë shqiptarë në Prizreni ndërsa ajo ishte atje në maj.

Znj. Prentice u bombardua nga vetë NATO. Rreth orës 3 pasdite më 30 maj 1999, ajo ishte duke shkuar për në Prizreni. Ajo ishte në rrugë rreth 8 km në lindje të Prizrenit kur NATO sulmoi. Shoferi i saj u vra në sulm, dhe një kameraman me të cilin po udhëtonte u hodh në një lumë disa metra larg. 

Ajo tha se avionët e NATO-s po fluturonin aq ulët sa mund t’i shihnin lehtësisht makinat civile në rrugën poshtë.

Znj. Prentice, e cila vetë ka një patentë piloti, vlerësoi se avioni po fluturonte në rreth 2,000 ft. Meqenëse po udhëtonte me një kameraman, ajo ka edhe kasetë video të avionit të NATO-s. Ajo u shpëtua përfundimisht nga vendi i ngjarjes nga personeli i Ushtrisë Jugosllave, i cili e çoi në një vend të sigurt dhe i dha trajtim mjekësor.

Rreth dy javë pas bombardimit, znj. Prentice filloi të vuante nga efektet shëndetësore. Ajo humbi zërin. Sistemi i saj imunitar u dobësua. Ajo ka pasur kancer dy herë që atëherë, dhe prania e metaleve të rënda në qarkullimin e gjakut e bën atë të dyshojë se NATO përdori armë me uranium të varfëruar gjatë sulmit.

NATO ka mohuar publikisht se kreu sulmin me bombardime, por babai i znj. Prentice (i cili kishte shërbyer si anëtar i Dhomës së Lordëve Britanikë) mori informacion nga kontaktet e tij në ushtrinë britanike se NATO me të vërtetë kishte kryer bombardimet. 

Znj. Prentice dëshmoi se pasi NATO hyri në Kosovë, ndodhi një eksod masiv i popullsisë jo-shqiptare. Ajo tha se UÇK-ja, së bashku me shqiptarët nga Shqipëria, ecën nëpër Kosovë duke e detyruar popullsinë jo-shqiptare të largohej. Ajo tha se NATO-ja nuk bëri asgjë për të mbrojtur popullsinë jo-shqiptare.

Pjesa më shpërthyese e dëshmisë së saj kishte të bënte me një intervistë që ajo kishte caktuar me Alija Izetbegoviçin në nëntor 1994. Ndërsa po priste në hollin e Izetbegoviçit, ajo dhe një gazetar nga Der Speigel, panë Osama bin Ladenin duke u shoqëruar në zyrën e Izetbegoviçit. Po *ai* Osama bin Laden -- i njëjti Osama bin Laden që organizoi sulmet terroriste të 11 shtatorit.

Pa dyshim, kjo provë nuk u prit mirë nga gjykata. Z. Nice kundërshtoi menjëherë dhe gjykatësi Robinson e ndërpreu menjëherë dëshminë duke e shpallur atë "të parëndësishme".

Millosheviçi u përpoq të shpjegonte se përfshirja e terroristëve islamikë me nivelin më të lartë të qeverisë myslimane të Bosnjës tregon se serbët e Bosnjës po luftonin një luftë për vetëmbrojtje, jo një luftë për ndonjë komplot të sajuar për “Serbinë e madhe”. Fatkeqësisht, gjyqtarët nuk e pranuan asnjërën prej tyre, kështu që ai u detyrua të ecte përpara.

Millosheviçi i bëri pyetje dëshmitares në lidhje me tregun Markale. Gjatë punës së saj, znj. Prentice foli me njerëz që kishin qasje në të dhënat balistike mbi shpërthimin. Sipas informacionit që mori, shpërthimi nuk erdhi nga një predhë e jashtme. Shpërthimi erdhi nga një pajisje shpërthyese që ishte ngjitur nën njërën nga tavolinat në treg.

Kur intervistoi Lord Owen, ajo e pyeti nëse ai kishte besuar se qeveria boshnjake-myslimane e kishte vendosur vetë bombën. Ajo tha se Owen u përgjigj duke refuzuar të konfirmonte ose mohonte sugjerimin. Tregu Markale është i rëndësishëm sepse NATO e përdori atë si justifikim për të bombarduar serbët e Bosnjës.

Znj. Prentice dëshmoi se kur vizitoi Sarajevën në vitin 1994, nuk e gjeti qytetin nën rrethim. Ajo tha se kishte pasur disa bombardime, por jo rrethim.

Ajo tha se një ditë, ndërsa ishte në zyrat e presidencës boshnjake, një predhë shpërtheu pranë shtëpisë ku po qëndronte. Ajo vërejti se predha ra në një vend të rrethuar nga ndërtesa të larta dhe rrugë të ngushta, që do të thotë se predha mund të kishte ardhur vetëm nga një kënd i pjerrët, që do të thotë se mund të ishte qëlluar vetëm nga një pozicion i mbajtur nga myslimanët.

Gjatë kohës së saj në Bosnjë, ajo vizitoi Palen. Ajo tha se ishte e befasuar kur zbuloi se një numër i madh refugjatësh jo-serbë po strehoheshin atje. Përpara se të vizitonte Bosnjën, ajo kishte besuar atë që pjesa tjetër e medias i tregonte për serbët.

Ajo tregoi një rast kur u përpoq ta bindte Robin Cook të vizitonte Palen në mënyrë që ai të shihte vetë se jo-serbët jetonin të lirë në kryeqytetin serb të Bosnjës. Cook, i cili ishte në një mision zbulimi faktesh, i tha asaj se nuk do ta vizitonte Palen sepse mendonte se serbët ishin "monstra".

Z. Nice e kaloi pjesën e fundit të ditës duke e pyetur znj. Prentice. Siç thashë në fillim të këtij raporti, znj. Prentice nuk është një apologe e kauzës serbe. Ajo shkroi shumë gjëra që ishin kritike ndaj palës serbe dhe z. Nice e kaloi të gjithë kohën e marrjes në pyetje duke cituar çdo fjalë të pafavorshme që ajo shkroi ndonjëherë për serbët. Znj. Prentice mezi arrinte të thoshte një fjalë në mënyrë të drejtpërdrejtë.

Megjithatë, vlen të përmendet se pothuajse çdo gjë që Z. Nice citoi nga puna e znj. Prentice ishte thashetheme. Kryesisht ishin informacione që ajo kishte dëgjuar nga të tjerët - jo ngjarje që ajo i kishte parë vetë drejtpërdrejt.

Në fund të ditës, Millosheviçit praktikisht nuk i mbeti kohë për rishqyrtim. Ai e akuzoi prokurorin se kishte cituar punën e znj. Prentice në një mënyrë selektive dhe mashtruese.

Gjyqi do të rifillojë të hënën e ardhshme me vazhdimin e dëshmisë të Prof. Branko Kostiç.